Dünya Bankası: Telefonda çalışan 'küçük yapay zekâ' gelişmekte olan ülkeleri dönüştürebilir

Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin yapay zekânın faydalarından tam olarak yararlanabilmesi için 'küçük yapay zekâ' olarak adlandırılan modellerin geliştirilmesine öncülük etmesi gerektiğini açıkladı. Çağrı, Ekim 2026'da Tayland'ın başkenti Bangkok'ta düzenlenen Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) yıllık toplantıları sırasında dile getirildi.

Dünya Bankası'nın bilgi yönetiminden sorumlu başkanı ve İrlanda'nın eski maliye bakanı Paschal Donohoe, bu modellerin belirli bir amaç için daha dar veri kümeleriyle eğitilen uzmanlaşmış sistemler olduğunu anlattı. Donohoe'ya göre küçük yapay zekâ, internet bağlantısının zayıf olduğu yerlerde, topluluğun kendi dilinde ve çoğunlukla cep telefonu üzerinden erişilebilir olacak.

Hindistan'daki çiftçiler örneği

Donohoe, Dünya Bankası'nın AgriConnect adlı tarım programına katılan Hintli çiftçileri örnek gösterdi. Bu çiftçilerin toprak analizlerine kendi dillerinde ulaşması gerektiğini, ancak Hindistan'daki her küçük çiftlik için yeterli bilim insanı ve tarım uzmanı bulunmadığını belirtti. Donohoe, bu tür ürünlerin Dünya Bankası, hükümetler ve özel sektör arasındaki işbirliğiyle ortaya çıkabileceğini öne sürdü. Ona göre yüzyıllar sürebilecek ekonomik kalkınma, artık on yıllar içinde gerçekleşebilir.

IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise aynı toplantılardaki bir panelde hükümetlerin yapay zekânın başarısı için gerekli ön koşulları sağlaması gerektiğini vurguladı. Elektrik ve dijital altyapıya erişimin, insanların teknolojiye hazırlanmasının ve kötü niyetli aktörlere karşı koruma sağlanmasının şart olduğunu söyledi. Georgieva, temeller sağlandığında yaygınlaşmanın "cep telefonu kadar demokratik" olabileceğini ifade etti.

Altyapı açığı ve istihdam kaygısı

Dünya Bankası'nın Ağustos ayında yayımlanan yıllık dünya kalkınma raporu, yapay zekânın potansiyelini övmekle birlikte ciddi eksikliklere de dikkat çekmişti. Rapora göre Sahra Altı Afrika'daki kırsal okulların yaklaşık üçte birinde elektrik yok, üçte ikiden fazlasında ise düzenli internet bağlantısı bulunmuyor.

Georgieva, zamanla dünya genelindeki işlerin yüzde 40'ının yapay zekâ tarafından ya desteklenmesinin ya da ortadan kaldırılmasının beklendiğini söyledi. Etkinin özellikle kariyerinin başındaki gençler için ağır olacağını, çünkü bu kişilerin genellikle yükselmeden önce rutin ve tekrarlayan işlerle başladığını belirtti.

Ajay Banga başkanlığındaki Dünya Bankası, gelişmekte olan ekonomilere özel sektör finansmanı çekmeyi öncelikleri arasına almış durumda. Donohoe, kurumun son bir yılda garantiler ve diğer finansal araçlarla 120 milyar dolarlık özel sermaye harekete geçirdiğini açıkladı. Bu gelişme, ABD ve İngiltere dahil birçok ülkenin dış yardım bütçelerini kıstığı bir döneme denk geliyor.