Caine ödülü sahibi Simbarashe Kundizeza yapay zekâ kullanma iddiasını reddetti

Zimbabveli yazar Simbarashe Kundizeza, 6 Ekim 2026'da Afrikalı yazarlara verilen Caine ödülünü kazanan öyküsü The Blue Fighter'ı yapay zekâ yardımıyla yazdığı iddiasını reddetti. İddia, yazar ve gazeteci Vauhini Vara'nın 11 Ekim 2026'da The Atlantic'te yayımlanan bir yazısında gündeme geldi.

Vara, öyküyü kendisi de yapay zekâ temelli çalışan tespit yazılımı Pangram'dan geçirdiğini ve programın metnin neredeyse tamamını yapay zekâ ürünü olarak işaretlediğini aktardı. Vara'ya göre tek istisna, Güney Afrikalı yazar Vangile Gantsho'ya ait yayımlanmamış bir şiirden alındığı belirtilen epigraftı. Gazeteci ayrıca öyküde 'x değil, y' kalıbındaki cümleler, yoğun metafor kullanımı ve basmakalıp özdeyişler gibi yapay zekâ metinlerine özgü gördüğü işaretler bulunduğunu savundu.

Kundizeza ise X üzerinden yaptığı açıklamada öykünün tamamen kendi emeği olduğunu vurguladı: "Bu metni yazarken üretken yapay zekâ kullanmadım." Vara'nın kendisinin 2021 tarihli, üslup ve ton bakımından farklı bir öyküsüne atıf yapmasına da itiraz eden yazar, bir kalemin yıllar içinde farklı türlerde yazabileceğini ve ciddi biçimde gelişebileceğini hatırlattı.

Ödül komitesi tespit yazılımlarına mesafeli

Caine ödülü, iddiaları incelediğini ve bu süreçte yazarı destekleyen, insan odaklı bir yaklaşım benimseyeceğini duyurdu. Ödülün başkanı Ellah Wakatama ise BBC'nin Front Row programında yapay zekâ karşıtı olmadığını, ancak tespit yazılımlarının nihai hakem olarak kullanılmasına karşı çıktığını söyledi. Wakatama, The Atlantic'in yeterli araştırma yapmadan kazananı hilekâr ilan ettiğini öne sürdü ve özellikle siyah yazarların henüz olgunlaşmamış bir teknolojinin deneme alanına dönüştürülmesinden rahatsız olduğunu belirtti.

Vara, Pangram'ın kendi araştırmasında, İngilizceyi ana dili olarak konuşmayan yazarlar dahil hatalı pozitif sonuçların nadir görüldüğünü ve hakemli bir dergi makalesinin aracın sahte akademik metinlerde yüksek doğruluk gösterdiğini tespit ettiğini hatırlattı. Bununla birlikte, BBC'ye bu yazılımların doğruluğuna ilişkin bağımsız araştırmaların görece az olduğunu kabul etti.

Edebiyat ödüllerinde artan şüpheler

Tartışma, son aylarda edebiyat dünyasında görülen benzer vakaların ardından geldi. Temmuz ayında Trinidadlı yazar Jamir Nazir, sosyal medyada bazı eleştirmenlerin yapay zekâ izleri taşıdığını öne sürmesine rağmen The Serpent in the Grove ile Commonwealth Foundation'ın öykü ödülünü kazandı. Eylülde ise Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien'in C'était Ça Ou Mourir adlı romanı, anonim bir hesabın kitabın büyük ölçüde yapay zekâyla yazıldığını iddia etmesinin ardından Fransa'nın Goncourt ödülünün uzun listesinden çıkarıldı.

Kundizeza vakası, yapay zekâ tespit araçlarının güvenilirliği ve bu araçlara dayanarak yazarları suçlamanın etik boyutu konusundaki tartışmayı yeniden alevlendirdi. Caine ödülünün incelemesinin sonucu henüz açıklanmadı.