Trung Quốc soạn thảo hạn chế xuất khẩu mô hình AI, công nghệ năng lượng mặt trời và sinh học

Ngày 16/10/2026, Bộ Thương mại và Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc đã công bố dự thảo kế hoạch đưa 40 công nghệ tiên tiến trong trí tuệ nhân tạo, y sinh và quang điện vào diện kiểm soát xuất khẩu. Biện pháp có tên "Thông báo số 48", bao quát từ các mô hình nền tảng và tác nhân thông minh đến sản xuất pin mặt trời và nền tảng liệu pháp gen.

Theo dự thảo, 14 công nghệ sẽ bị cấm xuất khẩu hoàn toàn. Trong đó có phương pháp sản xuất module pin mặt trời perovskite và pin song song, các công cụ AI có khả năng tạo ra và biến đổi mã độc, cùng một số nền tảng liệu pháp tế bào và gen nhất định. 26 công nghệ còn lại sẽ bị hạn chế xuất khẩu, bao gồm công nghệ kỹ thuật polysilicon cho các dây chuyền sản xuất có công suất hằng năm từ 30.000 tấn trở lên.

23 công nghệ AI trong danh sách

Phát ngôn viên Bộ Thương mại cho biết phần lớn công nghệ AI vẫn được tự do xuất khẩu, nhưng 23 công nghệ then chốt bao gồm mô hình nền tảng, tác nhân thông minh, cụm máy tính và xử lý thông tin sẽ được bổ sung vào danh mục. Bộ cho rằng việc tự động tạo mã độc có thể bị lợi dụng để tấn công hạ tầng trọng yếu, hệ thống quốc phòng và mạng lưới chính phủ cốt lõi, hoặc để vượt qua các lớp phòng thủ an ninh quốc gia.

"Mục tiêu của Trung Quốc là thiết lập các biện pháp bảo đảm an ninh, ngăn chặn lạm dụng và bảo đảm AI luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người", phát ngôn viên nói. Bộ cũng nhấn mạnh cam kết đối với hệ sinh thái AI mã nguồn mở: các dự án mã nguồn mở và hoạt động sản xuất chip ở nước ngoài sẽ được hưởng biện pháp tạo thuận lợi, trong khi các công nghệ đã công khai qua phát hành mã nguồn mở hoặc công bố học thuật nhìn chung sẽ được miễn trừ.

Về quang điện, 12 công nghệ bao gồm sản xuất polysilicon, chế tạo tấm wafer và sản xuất pin mặt trời sẽ được bổ sung. Bộ cho biết các công nghệ này ngày càng được sử dụng trong hàng không vũ trụ, quốc phòng và hệ thống không người lái, làm gia tăng rủi ro an ninh quốc gia khi xuất khẩu. Bộ nói thêm rằng chỉ một nhóm giới hạn sẽ bị điều chỉnh, còn các công nghệ năng lượng mặt trời khác vẫn được tự do xuất khẩu.

Vì sao điều này quan trọng

Bắc Kinh cho rằng động thái này phù hợp với các biện pháp kiểm soát mà những nền kinh tế lớn khác đã áp dụng trong các lĩnh vực này, và khẳng định đã tham khảo thông lệ quốc tế đồng thời bảo vệ hợp tác công nghệ thông thường. Dù phần lớn xuất khẩu pin mặt trời không bị ảnh hưởng, những hạn chế đối với bí quyết sản xuất thế hệ mới có thể gây khó khăn cho nỗ lực của các nước như Ấn Độ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và vươn lên trong chuỗi giá trị năng lượng mặt trời. Việc đưa các mô hình và tác nhân AI vào danh mục cũng cho thấy kiểm soát xuất khẩu trong cuộc đua công nghệ ngày càng chảy theo cả hai chiều.