Grüffelo çizeri Axel Scheffler, yapay zekâ şirketlerine dava açmayı düşünüyor

Çocuk edebiyatının sevilen karakteri Grüffelo'yu (İngilizce adıyla The Gruffalo) çizen illüstratör Axel Scheffler, Silikon Vadisi'ndeki büyük teknoloji şirketlerine karşı hukuki yola başvurmayı ciddi biçimde değerlendiriyor. Scheffler, Ekim 2026'da Alman Die Zeit gazetesine verdiği demeçte, üretken yapay zekâ sistemlerinin kendi çizimlerine çarpıcı biçimde benzeyen görseller ürettiğini belirtti.

Kullanıcılar ChatGPT gibi bir sohbet robotundan ormanda yaşayan bu canavar karakterin resmini istediğinde, yazılım bir dakika içinde orijinaliyle açık benzerlikler taşıyan sonuçlar veriyor. Kendisine bu görseller gösterilen Scheffler, şaşkınlığını gizlemedi ve bunların açıkça kendi karakterleri olduğunu, yalnızca arka planların farklılaştığını söyledi.

Habere göre Scheffler, davayı tek başına değil, diğer sanatçılarla güç birliği yaparak açmayı tercih ediyor. Kurumsal destek konusunda yayınevleriyle görüştüğü, ayrıca hukuki danışmanlık aradığı bildiriliyor. Henüz resmi bir dava açılmış değil.

Almanya'da OpenAI'a karşı açılan davalar

Scheffler'in açıklamaları, Almanya'da fikri mülkiyet ve yapay zekâ tartışmasının kızıştığı bir döneme denk geliyor. Penguin Random House'un Alman yayın grubu, yazar ve çizer Ingo Siegner ile birlikte "Der kleine Drache Kokosnuss" (Küçük Ejderha Hindistancevizi) karakterinin izinsiz görsellerinin üretilmesi gerekçesiyle OpenAI'a dava açmıştı. Bu, Avrupa'da bir kitap yayınevinin OpenAI'a karşı başlattığı ilk hukuki süreç olarak öne çıkıyor.

OpenAI'ın mahkemeye sunduğu savunmada, yapay zekânın verileri klasik bir veritabanı gibi saklamadığı savunuluyor. Şirkete göre dil modelleri içerikleri birebir yeniden üretmek için değil, örüntüleri ve temel ilişkileri tanıyıp yeni içerik oluşturmak üzere eğitiliyor.

Carlsen Verlag da yazar Marc-Uwe Kling ve illüstratör Astrid Henn ile birlikte "NEINhorn" karakteri nedeniyle telif hakkı ihlali iddiasıyla OpenAI'a dava açtı. Davacılar, ChatGPT'nin kapak tasarımı, künye, sahte ISBN numarası ve yayınevi logosu içeren eksiksiz baskı şablonları bile sunduğunu öne sürüyor.

Çocuk kitaplarında hikâyeler metin ve görselin bir arada kullanılmasıyla anlatıldığı için bu alan, algoritmik taklitlere karşı özellikle savunmasız görülüyor. Sektör uzun süredir yaratıcı eserlerin eğitim verilerinde izinsiz kullanılmasına karşı daha net kurallar ve etkili koruma talep ediyor. Scheffler gibi tanınmış bir ismin davaya katılması, teknoloji şirketleri üzerindeki baskıyı artırabilir.