Almanya, sağlık araştırma veri merkezine ePA verilerini ve yapay zekâyı bağlıyor

Almanya'nın Sağlık Araştırma Veri Merkezi (FDZ Gesundheit), 14 Ekim 2026'da Berlin'de düzenlenen Health Data Summit'te yapılan değerlendirmelere göre yeni bir büyüme evresine giriyor. Yaklaşık 75 milyon zorunlu sağlık sigortalısının verilerine erişim sağlayan merkeze şimdiye kadar 120'den fazla başvuru yapıldı. Gündemin başında veri kalitesi, yapay zekâ ve hazırlanan GeDIG yasası vardı.

Federal Sağlık Bakanlığı'ndan Thomas Renner'e göre başvurular sanayi, sağlık hizmeti yönetimi ve akademi arasında neredeyse eşit dağılıyor. Renner, elektronik hasta dosyasından (ePA) yapılandırılmış verilerin aktarılmasının analizleri gerçek zamana yaklaştıracağını ve Danimarka örneğindeki gibi kayıt sistemleriyle bağlantı kurulmasını mümkün kılacağını söyledi. ePA'nın merkeze dahil edilme süreci Ekim sonunda başlıyor; altı haftalık itiraz süresinin ardından Aralık ortasında kademeli aktarım başlayacak, veriler ise 2027'den itibaren talep edilebilecek.

Yeniden kimliklendirme tartışması

Sağlık alanında veri ve dijital yenilik yasası olarak bilinen GeDIG ile hekimlerin ve hastanelerin belirli koşullarda yeniden tanımlanabilmesi öngörülüyor. Bu imkân klinik araştırmalara uygun katılımcı bulma, konsültasyonlar ve kalite güvencesiyle sınırlı tutulacak. Renner, "Hastanın kendisi yeniden kimliklendirilemeyecek" dedi. Eleştirmenler ise bireylerin görece kolay biçimde anonimlikten çıkarılabileceği uyarısında bulunuyor.

SPD milletvekili Matthias Mieves, uzun vadeli hedefin Avrupa'nın en büyük entegre veri setini oluşturmak olduğunu belirterek yüksek güvenlikli bir FDZ ortamında yapay zekâ modellerinin eğitilmesini önerdi. Tübingen Üniversite Hastanesi'nden Nisar Malek de merkezin yapay zekâyla bağlantılandırılmaması halinde tam faydanın elde edilemeyeceğini savundu; ona göre makine öğrenmesi yüzde 90'a varan doğrulukla klinik ipuçları sunabilir.

Erişim ve kullanılabilirlik sorunları

CDU milletvekili Thomas Pauls, ePA uygulamalarının uygulama mağazalarında ortalama 5 üzerinden yalnızca 2,5 puan aldığına dikkat çekerek yasada iyileştirme istedi. Jena Üniversite Hastanesi'nden Verena Vogt, merkezin Harvard gibi kurumların ilgisini çektiğini ancak tanı verilerindeki dokuz aylık gecikmenin çalışmaları yavaşlattığını söyledi. Bayer Vital'den Christian Müller ise sıkı anonimleştirme nedeniyle sanayinin analiz ortamında sınırlı değişken ve hesaplama kapasitesiyle çalıştığından yakındı.

Merkezi neredeyse tamamen finanse eden sağlık sigortası kuruluşlarının çatı örgütü GKV-Spitzenverband adına konuşan Stefanie Stoff-Ahnis, daha hızlı ve istikrarlı süreçler talep etti. Panelistler, GeDIG ve Avrupa Sağlık Veri Alanı'nın (EHDS) merkezi daha verimli kılabileceği konusunda birleşti; bunun için erişimin hızlanması ve teknik engellerin azalması gerektiğini vurguladılar.