Mô hình AI chưa phát hành của OpenAI công bố 719 bài toán học, giới toán học chia rẽ

OpenAI đã đăng tải trên GitHub một tập hợp các kết quả toán học do một mô hình AI chưa công khai của công ty tạo ra. Được công bố vào đầu tháng 10 năm 2026, tập hợp này gồm hàng trăm bài nghiên cứu mà công ty cho rằng đã giải quyết những bài toán mở tồn tại từ lâu. Động thái này đã gây ra phản ứng trái chiều rõ rệt trong giới toán học.

Tập hợp này có 722 bài báo khi lần đầu được công bố. Ngày 7 tháng 10, ba bài đã bị rút lại sau khi phát hiện lỗi trong một chứng minh, nâng tổng số lên 719 bài. Đến nay, chưa có phản đối cụ thể nào đối với các bài còn lại được công khai. OpenAI cho biết mỗi kết quả tiêu tốn lượng tính toán tương đương khoảng ba giờ suy luận của ChatGPT Pro.

Quá trình kiểm chứng vẫn đang diễn ra

Để kiểm tra công việc, OpenAI sử dụng Lean, một hệ thống biểu diễn chứng minh bằng ngôn ngữ hình thức để máy tính có thể xác minh từng bước lập luận. Gần một nửa số bài đã được xác nhận theo cách này. Tuy vậy, vẫn cần sự thẩm định độc lập, đặc biệt để đảm bảo rằng mệnh đề đã được kiểm chứng hình thức thực sự khớp với khẳng định trong từng bài. Vì vậy, việc các kết quả được cộng đồng khoa học chấp nhận vẫn còn chờ xem xét.

Nhà toán học người Pháp Hugo Duminil-Copin, nổi tiếng với công trình về lý thuyết xác suất và vật lý thống kê, cho biết trong một cuộc hội thảo trực tuyến rằng 16 bài toán mà ông đã dành nhiều năm nghiên cứu xuất hiện trong tập hợp này. Theo ông, vấn đề cốt lõi không phải là máy móc giải chúng trước, mà là các kết quả xuất hiện với quy mô quá lớn, khiến cộng đồng không có thời gian để tiếp thu. Một thư ngỏ trước đó có chữ ký của 25 người đoạt Huy chương Fields đã cảnh báo rằng việc công bố nhiều lời giải cùng lúc khiến người ta không đủ thời gian hiểu các ý tưởng và phương pháp đằng sau chúng.

Lời kêu gọi tẩy chay và các quan điểm khác biệt

Hiệp hội Toán học Con người (HMA) đi xa hơn khi cho rằng công trình này là sự phô diễn sức mạnh công nghệ hơn là đóng góp khoa học, và kêu gọi các nhà toán học tẩy chay việc hợp tác với OpenAI. Nhà toán học đoạt Huy chương Fields Timothy Gowers lại có quan điểm khác, cho rằng số lượng lớn kết quả không nên tự động bị coi là tiêu cực. Mối lo của ông mang tính dài hạn: các bài toán mở giúp thu hút giới trẻ đến với toán học, và chưa rõ con đường đó sẽ được duy trì ra sao.

OpenAI cho biết sẽ tài trợ các hội thảo, hội nghị và chương trình nghiên cứu chuyên biệt để giúp cộng đồng hiểu rõ các kết quả. Công ty cũng đang chia sẻ các bản tóm tắt lập luận, ước tính tính toán và tài liệu kiểm chứng. Sự việc này đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc tranh luận về vai trò của AI trong sản xuất khoa học, cũng như về cách các nhà nghiên cứu con người có thể theo kịp tốc độ đó.