Dünya Ekonomik Forumu: MENA'da yapay zekâ veri merkezleri kritik yük sayılmalı

Dünya Ekonomik Forumu (WEF), 17 Ekim 2026'da gündeme gelen raporunda Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerine yapay zekâ veri merkezlerini "kritik dinamik yük" olarak tanımlama çağrısı yaptı. Rapora göre artan elektrik talebi, su kıtlığı ve aşırı sıcaklıklar, bölgenin küresel yapay zekâ altyapı merkezi olma hedefini tehlikeye atabilir.

WEF'in hesaplamasına göre bölgenin elektrik kapasitesinin 2030'a kadar yüzde 40 artması gerekiyor. Ancak mevcut projeksiyonlar yalnızca yüzde 15'lik bir büyümeye işaret ediyor. Bu açık, enerji yoğun yapay zekâ tesislerinin hızlı yayılmasını elektrik şebekelerinin kaldırıp kaldıramayacağı sorusunu öne çıkarıyor.

Şebeke bağlantısında zorunlu talep tahmini

Rapor, hükümetlerin yapay zekâ veri merkezlerini geleneksel sanayi ve ticari tüketicilerden ayrı bir kategoride ele almasını, zorunlu enerji talebi tahminleri getirmesini öneriyor. Buna göre BT yükü 10 megavatı aşan projeler, şebeke bağlantısı başvurusunda ayrıntılı elektrik talebi tahmini sunmalı. Geliştiriciler, dağıtım şirketleri, şebeke operatörleri ve düzenleyicilerin bir araya geldiği koordinasyon mekanizmaları da kurulmalı.

WEF, yapay zekâ iş yüklerinin yarattığı baskıya dikkat çekiyor. Bir yapay zekâ sunucu rafı 30 ila 100 kilovat çekerken geleneksel web iş yüklerinde bu değer 3 ila 10 kilovat arasında kalıyor. Talepteki ani dalgalanmalar, özellikle birden fazla tesis aynı anda devreden çıkıp yeniden bağlandığında şebeke istikrarını bozabilir.

Soğutma ve su da ayrı bir sorun. Rapora göre bölgedeki veri merkezlerinde elektrik tüketiminin yüzde 40'ından fazlası soğutmaya gidiyor; yüksek sıcaklıklar ve kısıtlı su kaynakları işletme maliyetlerini artırıyor.

Dört eylem alanı

WEF çözüm için akıllı altyapı tasarımı, entegre enerji sistemleri, gelişmiş soğutma ve su yönetimi ile ileriye dönük düzenleme başlıklarını sıralıyor. Batarya depolamalı güneş enerjisi, tesis içi üretim, yapay zekâ tabanlı enerji yönetimi, kapalı devre soğutma ve arıtılmış atık su öneriler arasında. Küçük modüler nükleer reaktörler ve gelişmiş jeotermal sistemler uzun vadeli seçenek olarak anılsa da ticari uygulanabilirlikleri hâlâ bir engel.

Rapor, şebeke dışı (sayaç arkası) elektrik üretiminin veri merkezlerinin devreye alınmasını 12 ila 36 ay hızlandırabileceğini belirtiyor ve bölge hükümetlerini düzenleyici standartları uyumlaştırmaya, sınır ötesi işbirliğine çağırıyor. WEF'e göre artık mesele, dijital altyapının "büyük ölçekte verimli, sürdürülebilir ve dayanıklı biçimde nasıl genişletileceği". Öneriler önümüzdeki beş yıl için bir çalışma çerçevesi olarak sunuluyor.