Italië verplicht menselijke beslisser bij AI-gestuurd ontslag vanaf 23 oktober

Vanaf 23 oktober 2026 mogen werkgevers in Italië hun definitieve beslissingen over personeel niet langer uitsluitend baseren op geautomatiseerde verwerking door systemen met kunstmatige intelligentie. Wetsbesluit nr. 179 van 7 oktober 2026, gepubliceerd in de Gazzetta Ufficiale op 8 oktober, brengt de Italiaanse wetgeving in lijn met de Europese AI-verordening, Verordening (EU) 2024/1689.

De arbeidsregel staat in hoofdstuk III van het decreet, dat over AI gaat in opleiding, beroepen, werk, gezondheidszorg en openbaar bestuur. Op 19 oktober was de tekst van het artikel nog niet beschikbaar in officiële databanken. De inhoud is daarom bekend uit twee onderling consistente juridische analyses van 13 oktober: een van EcNews, het juridische nieuwsplatform van uitgever Euroconference, en een notitie van het Milanese kantoor van advocatenkantoor A&O Shearman.

Een persoon met echte bevoegdheid

Volgens die analyses geldt de regel voor elke werkgever die AI gebruikt bij beslissingen over de arbeidsrelatie, waaronder het aangaan, wijzigen en beëindigen ervan. Ook disciplinaire sancties en prestatiebeoordelingen vallen eronder. De eindbeslissing moet berusten bij een natuurlijk persoon met effectieve en zelfstandige bevoegdheid, en niet bij een puur formele goedkeuring.

De sanctie is nietigheid: een ontslag of andere werkgeversbeslissing die in strijd met de regel is genomen, is ongeldig. Werkgevers moeten werknemers ook informeren voordat er verwerking plaatsvindt op grond van artikel 1-bis van wetsbesluit nr. 152 van 1997. Op verzoek kan een werknemer via een mens een begrijpelijke uitleg van de beslissing krijgen, inclusief het gewicht dat aan het AI-systeem is toegekend en de belangrijkste parameters ervan.

Strenger dan de AVG

Artikel 22 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming van de EU beschermt mensen al tegen belangrijke besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking berusten, maar laat uitzonderingen toe voor contracten, wetgeving en uitdrukkelijke toestemming. Onder het Italiaanse decreet heft de toestemming van een werknemer deze vereiste niet op. En terwijl AVG-overtredingen tot bestuurlijke boetes leiden, vervalt in Italië het HR-besluit zelf.

Werving en selectie van kandidaten vallen buiten de regel omdat het geen definitieve beslissingen zijn. A&O Shearman stelt dat de uitzondering ook geldt voor CV-screening, zelfs wanneer een kandidaat wordt afgewezen, hoewel artikel 22 van de AVG wel van toepassing blijft als die screening volledig geautomatiseerd is.

De stap past in een bredere Europese trend. De EU-richtlijn voor platformwerk, (EU) 2024/2831, eist eveneens dat beslissingen om het account of contract van een platformwerker op te schorten, te beperken of te beëindigen door een mens worden genomen, en lidstaten moeten die richtlijn uiterlijk 2 december 2026 omzetten.